RSS
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą holokaust. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą holokaust. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 16 stycznia 2012

"Dziewczynka w zielonym sweterku" Krystyna Chiger, Daniel Paisner

Tytułowy zielony sweterek jest eksponatem w Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie.Istnieje naprawdę, tak jak naprawdę istnieje dziewczynka, która go nosiła - Krysia Chiger. 
Była zwykłą małą dziewczynką hołubiona przez rodziców i dziadków. Miała swój pokój, piękne zabawki, nianię, której nie lubiła i dlatego robiła jej psikusy.
Krysia zwana przez ojca Krzysią była bardzo grzeczna, miła i mądra jak na swój sześcioletni wiek. Jej rodzice bardzo się kochali, a nade wszystko kochali swoje dzieci, bo Krysi w maju 1939 urodził się braciszek Pawełek.
Mieszkali we Lwowie nazywanym przed wojną drugim Wiedniem. Ta zwykła kochająca się rodzina miała jeden mankament - wszyscy byli Żydami. Już przed wojna odczuwali to jako zniewagę dy ukraińskie wyrostki rzucali w nich kamieniami lub bili pałkami wykrzykując z pogardą "Żyd, Żyd".
Jednak to, co miało nastąpić później było jeszcze gorsze...
Po zajęciu przez Niemców Lwowa wszystkie osoby pochodzenia żydowskiego zostały stłoczone w jednym miejscu, specjalnie dla nich utworzonym getcie, które oddzielono od aryjskiej strony. Jakie warunki tam panowały wiemy z różnych przekazów, nieludzkie traktowanie, to mało powiedziane. Najgorszy był strach o siebie, bliskich, znajomych . Akcje, które tam przeprowadzali hitlerowcy  doprowadziły do tego, że  z 200 tysięcy Żydów mieszkających we Lwowie przed wojną okupację przeżyły trzy rodziny ( rodzice i dzieci). Wśród ocalonych była rodzina Chigerów.
O tym okrutnym czasie, o 14 miesiącach przeżytych w strasznym brudzie, smrodzie  lwowskich kanałach opowiada sama Krysia.Są to wspomnienia siedmioletniej dziewczynki, której ukradziono dzieciństwo, radość życia i beztroskę. Dziewczynki, która matkowała swojemu braciszkowi, gdy rodzice byli w pracy i nie wiadomo było czy wrócą szczęśliwie do domu.
Jak sama mówi "... byliśmy szczęśliwcami wśród najbardziej nieszczęśliwych..." , bo to ojciec Krzysi, Ignacy Chiger wpadł na pomysł by wyprowadzić rodzinę przed całkowitą likwidacją getta. Jedynym miejscem, gdzie mogli się ukryć były lwowskie kanały. 
Leopold Socha, lwowski kanalarz, wspólnie z kolegami Stefanem Wróblewskim i Jerzym Kowalowem pomagali Żydom ukryć się w kanałach. Nie robili tego bezinteresownie, za każdy dzień prześladowani płacili drakońską cenę, ale czy jest jakaś cena za uratowane życie?
Opieka Leopolda, później zwanego Poldkiem, przekraczała wstępną umowę. Robił to z wielkim poświeceniem, narażeniem życia swojego i swoich bliskich. Chronił tę "kanię z pisklętami", jak nazywał matkę Krysi.Bez niego te 10 osób nie przeżyłoby II wojny światowej.
Autorka bardzo dokładnie opisuje "pałac", w którym spędzili najdłuższy okres pobytu pod ziemią, było tam trochę lepiej niz w poprzednich miejscach, ale 
"Setki szczurów, może tysiące. I robaki. Pokłady tłustych, oślizłych robali wszelkich rozmiarów, robali pokrywających całe ściany, kamienie, warstwy mułu. To było obrzydliwsze niż najokropniejszy koszmar, a my byliśmy w samym jego środku."
W tych nieludzkich warunkach uciekinierzy za wszelka cenę chcieli zachować godność. Temu służył mi.in. ustalony porządek dnia, podział obowiązków, obchodzenie szabasu i świąt żydowskich. Temu służyło również organizowanie specjalnie dla Poldka i Stefana przedstawień teatralnych, temu służył humor wbrew wszystkiemu i jedność grupy. Spośród 70 osób, a później po selekcji dokonanej przez Sochę 21 uratowało się dziesięcioro. Krysia była świadkiem narodzin i śmierci.
Była bardzo dobrym obserwatorem i żywo reagowała na niegodziwość ludzką, na brak empatii i przywiązania niektórych osób do swoich bliskich.
Każdy człowiek ma wspomnienia z dzieciństwa, każdy rodzic stara się, zapewnić swoim dzieciom szczęśliwe dzieciństwo.
Czy dzieciństwo Krysi w takich warunkach mogło być szczęśliwe ? 
Książka tchnie optymizmem,i radością z posiadania takiej rodziny. Bo to, co uratowało Chigerów to MIŁOŚĆ i wola przetrwania.
"Człowieka można zniszczyć, ale nie pokonać", to zdanie z Hemingwaya przychodzi mi do głowy, ale to chyba za mało.
Na bardzo długo pozostaną w mojej pamięci,dziś noszę ich w swoim sercu i cieszę, się, że chociaż oni się uratowali.


Chiger Krystyna, Paisner Daniel : Dziewczynka w zielonym sweterku. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2011, 283s.

piątek, 21 stycznia 2011

"Lektor"Bernhard Schlink


Niepozorna książka o niepozornym tytule. Tytuł mnie zwiódł, tak jak zwiodła mnie okładka. Nie wiem jak to się stało, że nie słyszałam o niej. Miał być romans i był, miało być melancholijnie i było. 
Książka siedzi we mnie cały czas, emocje jakie przeżywam są tak skrajne, że sama nie wiem co mam o tym myśleć. Nie potrafię jednoznacznie ocenić bohaterki jako kobiety. Widmo obozu zagłady w  Auschwitz i innych obozów koncentracyjnych przesłania obraz samotnej, nieszczęśliwej kobiety, która chroni swoją tajemnicę do tego stopnia, że zgadza się na dożywotnie więzienie.
Hanna poznaje Michaela w sposób przypadkowy. Udziela mu pomocy, gdy chłopiec zachorował i wymiotował w bramie domu, w którym ona mieszkała. Samarytanka !!!
Później uwodzi go,rozkochuje w sobie, sama zaś jest apodyktyczna, odpychająca. Mimo to piętnastolatek, któremu odkryła świat rozkoszy, namietności i seksu, nie porzuca jej. To Hanna pewnego dnia znika...
 Michael dorasta, zdaje na studia, uczy się jak szalony. Czy dlatego, że był takim pilnym studentem? 
Michael zagłusza w sobie tęsknotę za kobietą, która uczyniła z niego mężczyznę. Zostawiła na nim swoje piętno. Chłopak nie potrafi pokochać całym sercem innej kobiety, w najbardziej intymnym sytuacjach widzi Hannę. Wspomina chwile rozkoszy, wspomina książki, które jej czytał. Pamięta jej twarz, w której odbijały się emocje i żywe reakcje na słowa, które on czytał.
Mija kilka lat. Michael, student prawa, spotyka Hannę na sali sądowej.W trakcie procesu poznaje mroczną przeszłość kobiety, jej udział w mordowaniu ludzi w obozach koncentracyjnych, w których była strażniczką. Hanna opowiada prawdę, mówi, że nie miała wyjścia, że rozkaz to rozkaz. Musiała pilnować porządku. Jest opanowana, rzeczowa i zimna. Zupełnie jakby nie rozumiała, że życie ludzkie jest najwyższym dobrem. Parę razy zadaje pytanie sędziemu "A pan co by zrobił na moim miejscu?" zupełnie jakby nie rozumiała, że wyrządziła ogromne zło.
Hanna ma na sumieniu nie tylko życie wielu więźniarek, ponosi winę za życie Michaela, które było jednym pasmem udręki i samotności. 
Nie potrafiłam jej współczuć nawet wówczas, gdy poznałam jej tajemnicę. Jestem po prostu na nią zła.

Wczoraj obejrzałam film z Kate Winslet i Ralphem Fiennesem. Rewelacja!!! Patrzyłam jak urzeczona. W filmie doskonale pokazana jest walka z życiem i tęsknotą Michaela. Polecam gorąco i film i książkę.


Schlink Bernhard : Lektor. Warszawa : Muza, 2009, 166s.